Najczęstsze mity o badaniach klinicznych – obalamy nieprawdziwe informacje

Wprowadzenie

Choć badania kliniczne są jednym z najważniejszych narzędzi rozwoju medycyny, wokół nich wciąż narasta wiele mitów i nieporozumień.

Słowo „badanie” często budzi niepokój, a pacjenci nierzadko kojarzą je z ryzykiem lub

„eksperymentem”.

Tymczasem rzeczywistość jest zupełnie inna — badania kliniczne to proces naukowy prowadzony z najwyższym poziomem bezpieczeństwa, nadzoru i etyki.

Warto więc rozwiać najczęstsze wątpliwości i przyjrzeć się faktom.

Mit 1: „Badania kliniczne to eksperyment na ludziach”

To najczęstszy i najbardziej krzywdzący mit. Badania kliniczne nie mają nic wspólnego z niekontrolowanym eksperymentem. Każdy etap jest dokładnie zaplanowany, opisany w protokole i zatwierdzony przez Komisję Bioetyczną oraz Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych (URPL). Pacjenci biorący udział w badaniach są objęci stałą opieką medyczną i mają pełne prawo do informacji oraz decyzji o uczestnictwie.

To nie eksperyment — to świadome i bezpieczne uczestnictwo w procesie rozwoju medycyny.

Mit 2: „Pacjent dostaje placebo zamiast leczenia”

Nie każde badanie kliniczne obejmuje placebo. W wielu przypadkach wszyscy uczestnicy otrzymują aktywny lek, a placebo jest stosowane tylko tam, gdzie nie istnieje żaden skuteczny standard leczenia. Dodatkowo pacjenci są stale monitorowani — jeśli ich stan zdrowia się pogorszy, terapia może zostać natychmiast przerwana lub zmieniona.

Celem badań nie jest pozbawienie kogokolwiek leczenia, ale porównanie skuteczności różnych metod, aby znaleźć tę najlepszą.

Mit 3: „Pacjent nie ma wpływu na nic i nie może się wycofać”

Każdy uczestnik może zrezygnować z udziału w dowolnym momencie, bez podawania przyczyny i bez żadnych konsekwencji. Decyzja o udziale jest całkowicie dobrowolna, a podpisanie świadomej zgody oznacza, że pacjent zna swoje prawa i obowiązki. Wycofanie się z badania nie wpływa na dalsze leczenie ani opiekę zdrowotną.

Badania kliniczne to współpraca między pacjentem, a zespołem medycznym, oparta na zaufaniu i wzajemnym szacunku.

Mit 4: „Badania kliniczne są niebezpieczne”

Wręcz przeciwnie – to jedne z najbardziej kontrolowanych procesów w medycynie.

Każde działanie, objaw czy wynik są dokumentowane i analizowane. Ośrodek ma obowiązek natychmiast reagować na każde odchylenie od normy, a sponsor badania jest

zobowiązany do zgłaszania wszelkich działań niepożądanych odpowiednim instytucjom.

Dzięki temu bezpieczeństwo pacjentów jest na wyższym poziomie niż w wielu standardowych procesach leczenia.

Mit 5: „Badania kliniczne są tylko dla ciężko chorych”

To kolejny mit. W rzeczywistości badania kliniczne prowadzone są dla różnych grup pacjentów – na różnych etapach choroby, a także dla osób z łagodnymi objawami czy we wczesnych stadiach. Istnieją też badania obserwacyjne, które nie wymagają podawania leków, a jedynie zbierania danych klinicznych – pomagają one lepiej poznać przebieg choroby.

Mit 6: „Lepiej poczekać, aż lek będzie już w aptece”

Wielu pacjentów obawia się nowości, ale warto pamiętać, że badany lek trafił do fazy klinicznej dopiero po latach wcześniejszych testów laboratoryjnych i przedklinicznych. To oznacza, że jego profil bezpieczeństwa jest już dobrze znany. Dzięki udziałowi w badaniach pacjenci mają szansę skorzystać z terapii, które mogą stać się standardem leczenia w najbliższych latach.

Podsumowanie

Badania kliniczne są nie tylko bezpieczne, ale też niezbędne, by medycyna mogła się rozwijać. Każdy lek, który dziś znajduje się w aptece, przeszedł ten sam proces badań.

Pacjenci, którzy decydują się wziąć udział, przyczyniają się nie tylko do własnego leczenia, ale też do pomocy innym.

Rozwiewając mity i mówiąc o faktach, możemy budować zaufanie – a to właśnie zaufanie jest podstawą skutecznej współpracy między pacjentem a zespołem badań klinicznych.

Zespół NZOZ Synapsis